Modern Evren Kurguları Hakkında

Bu yazıyı şu linkten okumanız sizin bilgi dağarcığınız açısından çok daha istikbal vadedici olacaktır: Altevren

Yaklaşık 1 senedir çizgi romanlar hakkında yazmadım. Bir sene sonra tekrar klavyede bu konu ile ilgi bazı görüşlerimi söylemek gerçekten çok duygusal..zzzz…Tatavayı geçip hemen konuya dalıyorum.

Bundan kısa bir süre önce Tengunner’ın şu post’unda DC’nin son event’i “Flashpoint” üzerine biraz konuştuk. Link’e tıklarsanız eğer benim hypertime’ı veya benzeri bir kurgusal çizgi roman evrenini biraz çocuka bir heyecanla nasıl desteklediğimi ve Mete’nin buna uygun daha realist cevabını görebilirsiniz. Keza aynı konu $2,99 ‘da da şurda tartışılmış.

Bu konuda fikrimi değiştirdim ve Mete’ye katılıyorum. Neden?

Öncelikle bilmeyenler için hypertime’ın ne olduğuna şöyle bir bakalım: Wikipedia’nın entry’si göz önüne alındığı zaman Hypertime’ın gelmiş geçmiş en iyi çizgi roman yazarlarından ikisi olan Mark Waid ve Grant Morrison tarafından oluşturulduklarını öğreniyoruz. Hypertime konseptine göre; bir evren için devamlı bir süreklilik yoktur. Buna göre Superman’in bildiğimiz DC evreni içerisinde yaşadıkları gerçektir. Ancak Superman’in 70’li yıllarda yapılmış olan filmleri, 80’li yıllarda çekilmiş olan TV dizileri ya da yine çizgi romanlarda sık sık karşılşatığımız alternatif evrenler de, alternatif Superman’lerin başından geçen maceraları da en az esas DC sürekliliği içerisinde geçen maceralar da Superman için ve dolayısıyla biz okuyucular/izleyeciler için “gerçektir”.
Wikipedia’nın entry’sine göre bu gerçeklikler birer nehir olarak  çoğu zaman birbirlerinden bağımsız olarak “kendi akışlarını” sürdürmektedirler ve birbirleriyle temaasa geçmemektedirler. Ancak gerekli olduğu zaman bu nehirler birbirlerini etkileyebilmekte, bu etiklenmeler “sürekli” olarak devam edebilmekte, şöyle birbirlerini yalayıp geçebilmekte, bir nehir bir diğerine karışabilmekte ve hatta yeri geldiği zaman bir nehir de tamamen kuruyabilmektedir. Dolayısı ile bir kahramanın başından geçen herşey gerçektir ve maceralar birbirlerini zaman ve mekan fark etmeksizin etkileyebilmektedirler.

Hypertime’ın aşağı yukarı ne olduğunu anladıktan sonra sıra benim Hypertime’ın neden olgun bir çizgi roman evreni için bir gereklilik olduğu konusundaki düşüncelemerime geliyor:

Hypertime büyük ÇR evrenleri için bir gerekliliktir çünkü:

  • Daha önce yazılmış bir çok çizgi roman hikayesini “kurtarmaktadır”. Bununla kastım evrensel boyuttaki major retconlarla yok olup gidecek bir çok hikayenin hala var olmasını sağlar. Örneğin günümüzde DC sürekliliğinde Flashpoint ile DC evreni komple bir retcon’a uğramak üzere. Editörlerden gelen açıklamalara göre Flashpoint sonucunda değeişecek olan süreklilik sonucunda “iyi” hikayeler varlıkları korunurken “kötüler” yok olacak. Peki bu noktada “iyi” ve “kötü” hikayelerin neler olduğuna kimler karar verecek?
  • Hypertime ya da benzeri kurgusal bir sistemin var olması o karakter ya da  dergi için çalışan yazarları da -biraz abartı bir tanım olmakla beraber- hala varolagelir kılar. Eğer şu an beğenilmeyen birçok hikaye silinirse, bu, daha önceki öyküleri yazmış olan yazarların çalışmalarının da güme gittiği manasına gelir. Sonuçta bir yazarı yazar yapan nedir ki?
  •  Hypertime gibi bir sistem çizgi roman evrenlerini çoğu zaman düzensizlikler ve kronolojik sorunlardan ötürü oluşan “eli kolu bağlı kalma” durumundan kurtarır. Superman, X-Men gibi çok geniş franchise’lara sahip kahramanları barındıran bu kadar geniş evrenler için ne kadar çok retcon yapılsa ya da flashpoint tarzı eventlerle format atılsa dahi eninde sonunda bu “eli kolu bağlı kalma” sorunu yine baş gösterecektir.
  • Hypertime başta kafa karıştıcı gözükse ve kafa karıştırma potansiyeli fazla olsa bile Kuantum fiziğinin, paralel evrenlerin sabah programlarından Seda Sayan’lar tarafından tartışıldığı bir çağda yaşıyoruz. Dolayısıyla günümüz ve gelecek insanı için bu tür bir konsept çok çok da yabancı olmayacaktır.

Bu noktadan sonra ise bu tür bir konseptin neden asla kullanılmayacağına dönelim:

  • Bir çok çizgi roman okuru, favori karakterleriyle duygusal bir bağ kurmuş olsalar bile, o çizgi roman kahramanı ya da o dergi eninde sonunda telif haklarına sahip olan şirkete ait birer üründür.
    Dolayısı ile her ne kadar ürünün kalitesi önemli olsa bile bu tür bir üründen kar edebilmek bu ürünü sanatsal bir konsept olarak sunmaktan daha önemlidir.
  • Hypertime’ın yaratıcıları Waid ve Morrison’un da ön gördüğü gibi okuduğunuz dergiler,  o an bizim için “gerçek” olan maceralardır. Ancak burda şu noktaya dönmek lazım: Bunlar birer ticari üründür. ve bu ürünlerin hedef kitlesi çoğunlukla bu karamanlar ya da dergilerle yıllar süre gelen bir bağ kurmuş “yaşşını başını almış adamlar” değil de, o ürünle ilgili yaşları gereği  an için herşeyi (oyunu, kitabı, boyama kitabı, burger king oyuncağı) isteyen genç yaştaki çocuklardır.Bu hedef kitle için ise pazarlanan ürünün bittabiki “basit” ve “anlaşılabilir” olması gerekmektedir. Şu an Batman’in tarihinin ne kadar kompleks ve dolu olduğunu bir düşünsenize. Geçmişe yapılan göndermelerle dolu çizgi roman maceralarının 12 yaşındaki bir çocuk için ne kadar gerici bir hal alıyordur kimbilir. Yazarlar artık günümüzde maceraları “run”dan öte, grafik roman halinde yazıp başı sonu belli bir biçimde bitirmeye çalışssalar bile kahramının içinde var olduğu evren ve karakter ilişkileri eninde sonunda geçmişe dönük olmak zorunda.
  • Genç yaştaki okurların birçoğu da tıpkı daha geç yaştaki okurlar gibi karakterlerle bir bağ kurarlar ancak birçoğu için bu bağ belli bir yaşa ulaştıktan sonra yok olur. Ancak satış manasında bu bir boşluk oluşturmaz çünkü bir sonraki jenerasyon dergiyi takip etmeye başlamıştır bile. Ancak genç yaştakiler için okudukları maceralarda yapılan atıflar çok daha önceden var olagelmiştir. Başka bir jenerasyon için yazılmıştır ve zaten öyledir de.Batman’in beli Bane tarafından kırılmıştır ve bu iyi bir maceradır. Satış garantisi olan bir maceradır. Bu macera modernize edilerek tekrar okurlara sunulabilir.Aynı konspet farklı bir jenerasyona ikinci bir kez satılabilir.  Bu da büyük eventlerle, kahramanların yaşadığı gerçekliğe ‘reset’ atılmasıyla vuku bulur.  Fakat bunun karşılığında yaşı daha geçkin olan sadık okurlar biricik kahramanlarının başından ne geçeceğini beklerken sonunu bildikleri bir macerayı ikinci bir kez daha okumak zorunda bırakılabilirler.

Orataya koymak istediğim argüman a şu: Çizgi Romanların, çizgi roman kahramanlarının (özellikle DC ve Marvel gibi artık fantastikliğin sınırlarını zorlayan) belli bir mantıksal zaman ya da mekan akışı içerisine oturtulması çok olası değildir. Zaman yolculuğu, paralel evrenler, ölümden dönmeler, şeytanlar, masallar, mitosların bir blender”dan geçmişçesine var olageldikleri bir kurgu dünyayı, kendi zaman ve mekan algımıza göre oturmak mümkün değildir. Eğer yıl 1940 olsaydı bu yapılabilirdi ama artık iyisi ve kötüsüyle çok zengin  dünyalardan bahsediyoruz. Bence Waid ve Morrison gibi yazarlar onları diğer yazarların bir adım önüne geçiren şeyi bir kez daha yapıp (neredeyse sanatsal diyebileceğim bir boyutta) sadece tek bir kahraman ya da dergi ile ilgili devamlılık problemlerini bir kenara koyarak, genel bir kurgu düzenlemesine gitmek istemişlerdir. Ancak karşılarına çıkan engel tüketim ve tükettirme üstüne kurulu bir sistemin aç çocukları ve onların ebeveynlerinin doymak bitmez iştahları olmuştur. Kim onları suçlayabilir ki?

Bülent Kayran, Olimpos, Ağustos 2011

Kaktüs Bar, Bomba Etkisi Provası, Mikail’in trombonunun akordu bozuk.

Geçtiğimiz 2 hafta

Geçen haftasonu kısa bir tatile çıktığım için, genellikle pazar günleri yazdığım ve o hafta içi yayınlanan çizgi romanlardan bahsettiğim post’umu yazamadım. Bu nedenle bu pazar 2 haftayı birden kapsayacak şekilde yazıyorum.

Bu 2 hafta içersinde yine birçok çizgi roman çıkmasına rağmen benim aralarında en merakla beklediklerim X-Force 28 ve Second Coming 2 idi. Second Coming X-Men cephesinin son 1-1.5 sene içerisindeki en önemli olayıydı. Marvel dünyasında mutantların soyu tehlike altındaydı ve yıllardır hiçbir mutant doğumu gerçekleşmiyordu. Ta ki mutant ırkı tarafından mesih olarak görülen Hope gelene kadar. Hope, Cable’in koruması altında, güvende olması için geleceğe gönderilmişti. Second Coming ise Hope’un günümüze dönüşünü konu alıyordu. Second Coming hikayesi, kurgu ve öykü açısından çok fazla süpriz ya da twist içermese dahi, benim için okuması oldukça zevkli bir seri idi. Olayın aksiyon tarafı X-Force 28’de, hikayenin geneli göz önüne alındığı zaman belki birazcık hızlı bir biçimde son buldu ancak yine de beni tatmin etti.

nathan-hope

Second Coming’in sonuçları ise Secong Coming 2’de açıklandı. Her ne kadar X-Force 28’de zaten göz kırpmış olsa dahi, Second Coming 2’de Hope’un Phoenix’in bir sonraki reankarnasyonu olduğu da tescillenmiş oldu. Genel olarak Second Coming zevkliydi. Bazı çok güzel anlar vardı. Mutantlar bu olaydan nispeten az zarar görerek kurtuldular. Ancak herkesin sevdiği adam Kurt Wagner’ın ve Nathan AKA Cable’ın ölümleri de olaya gölge düşürmedi değil. Yakın zamanda bütün bir event HC olarak yayınlanacak ama o kadar da paraya değeceğini düşünmüyorum. Bu tip eventleri fasiküller şeklinde takip etmek daha hesaplı ve eğlenceli oluyor bence.

Okumaya devam et

R.I.P. ve Final Crisis arasında Bruce Wayne’e ne oldu?

Bu sorunun cevabını Temmuz 14’de yayınlanacak ve iki sayı sürecek bir maceranın ilk bölümü olan ve  Grant Morrison tarafından yazılan Batman #701 ile öğrenecekmişiz. Batman R.I.P. ve Final Crisis arasında Bruce Wayne’in başından neler geçtiği pek bir muallaktaydı. R.I.P.  macerasının finalinde  Batman başına ciddi manada bela açan Dr. Simon Hurt ile beraber, yere çakılarak havaya uçan bir helikopterde mahsur kalmıştı. Bundan sonra ise uzun süre Dr. Simon Hurt’ten ses seda çıkmamıştı (ta ki Batman & Robin sayı 11’e kadar).  Bruce Wayne ise bu trajik olaydan sonra hiçbirşey olmamış gibi Final Crisis’ın içine dalmış ve sonunda -hiç yoktan DC sakinleri için- nalları dikmişti.

Yazar Grant Morrison R.I.P. ve Final Crisis arasındaki bu kronolojik boşluğu doldurmaya karar vermiş.  Şimdiye kadar iki macera arasında var olagelen bu  boşluk olduğu gibi bırakılmış, –hiç yoktan benim için- bu “ara” havada kalmıştı. Görünen o ki Batman #701’de başlayacak olan hikaye 2 sayı sürecek ve Return of Bruce Wayne hikayesi için bir tür backup olacak(mış). Dc’nin Batman #702 için yazdığı tanıtım yazısında bu boşluğun masus anlatılmadığı ima ediliyor. Her ne kadar klasik bir pazarlama şekli gibi gözükse bile yazar Morrison olunca doğruluk payı  olabilir diye düşünüyorum.

Batman #700

Grant Morrison tarafından yazılan ve Tony Daniel, Andy Kubert, Scott Kolins, David Finch ve Frank Quitley tarafından çizilen Batman’in 700. sayısı geçtiğimiz hafta içi yayınlandı. 700. sayı; Batman maskesi altındaki üç farklı isim tarafından çözülen tek sayılık bir dedektiflik öyküsünü konu almış.  Öykü daha çok Batman maskesini takan kahramanlara odaklanıyor ve biraz da onların gözünden hem değişen Batman konseptini, hem de zaman ilerledikçe Gotham’ın ve villain’lerin değişimini gösteriyor.

Hikaye Yesterday, Today ve Tomorrow olarak (yani Dün, Bugün, Yarın) 3’e bölünüyor. Hikayenin Dün kısmında maskenin altındaki isim Bruce Wayne. Yanında da Robin olarak Dick Grayson’ı görüyoruz. Dün kısmı açık ve net olarak Gümüş Çağı Batman’ine ve düşmanlarına yapılmış bir atıf. Batman’ın kaydadeğer bütün düşmanları bir arada toplanmış vaziyetteler: Joker, Riddler, Mad Hatter, Catwoman ve Scarerow. Okumaya devam et

JLA: Yeni Dünya Düzeni

JLA

Grant Morrison tarafından yazılan ve Howard Porter tarafından çizilen Yeni Dünya Düzeni, o zamanki ismiyle Arkabahçe, şimdiki adıyla Gerekli Şeyler yayınları tarafından yayınlanmış. Online kitapçıların kataloglarını karıştırdığımda Yeni Dünya Düzeni görülse bile sanırım yeni basımı yok. Bu yüzden internetten ya da büyük kitapçılardan bulunabilmesi çok olası gözükmüyor. Ben tesadüf eseri Kadıköy’deki çizgi romancıların birinden aldım. Bu tip yerleri denemek daha mantıklı. Belki Gerekli Şeyler’in kendi mağazasında da vardır.

Yeni Dünya Düzeni 1997 yıılında Amerika’da yayınlanmaya başlayan JLA serisinin ilk 4 sayısında süregelen maceranın toplandığı  cilt.

Kısaca özet geçecek olursak: Günlerden birgün beyaz sarayın tepesinde 1 mil çapında bir uzay gemisi belirir ve potansiyel tehlike karşısında tüm dünya alarma geçer. Ancak çok zaman geçmeden bunun sanıldığı gibi bir tehlike olmadığı anlaşılır. Evet, gelenler uzaylılardır ancak “barış içinde” gelmişlerdir ve “dünyayı kurtarmak” istemektedirler. 6 kişilik bir takım halinde gelen bu rengarenk uzaylıların herbirinin kendine özgü güçlerinin olmasının yanı sıra, neredeyse her biri Superman kadar güçlü ve yenilmezdir. Okumaya devam et

Bruce Wayne’in Dönüşü

2008 yılının sonlarında gazetelerde, televizyonlarda ve diğer haber kaynaklarında şu tarz haberlerle karşılaşmış olabilirsiniz. Ben o sıralar çizgi roman okumaya biraz mola vermiştim ve Bruce Wayne’in öldürüldüğünü de bu şekilde öğrendim. Esasen bu, asılsız bir haberdi. Bu habere göre Bruce Wayne R.I.P. isimli maceranın sonunda ölüyordu. Aslında Bruce’un AKA Batman’in öldüğü falan yoktu. Sadece maceranın ismi “R.I.P.” olduğu ve hikayenin sonu hafif muallakta bittiği için “Batman öldü” gibi haberler çıktı. Yoksa ortalıkta ceset falan yoktu. Batman’in ölümünü ve cesedi bundan 2-3 ay sonra  gördük. Bu sefer hakkaten nalları dikmiş gibi gözüküyordu:

Okumaya devam et

Modern Marvel Kronolojisi 3: Planet X (Grant Morrison, Phil Jimenez)

Konu: Magneto’nun bir kez daha homo-superior olarak adlandırılan mutantları dünya üzerindeki hakim ırk haline getirmek çin yaptığı kumpaslar, pislikler ve üçkağıtlar.

Önemi: Konu her ne kadar X-kitaplarında yüzlerce kez işlenmiş olsa bile bu hikayenin X ve dolayısıyla Marvel tarihinde bir dönemeç olduğu söylenebilir. Hikayenin 3 önemli sonucu var: Bu tarihe kadar Xavier ve Magneto’nun mutant ırkı üzerindeki “fikirsel” hakimiyetleri bir nevi son buluyor. Hikaye aslında çoğunlukla Magneto tarafından anlatılsa ve Magneto bittabii ki sonunda kaybetse bile aslında Xavier’in de o yıllardır ağıza sakız olmuş “rüyası” da Magneto’nun faşit rüyasıyla beraber bir nevi resmi olarak son buluyor. Bunu da sanırım son sayıdaki şu kare çok güzel özetlemiş:

2. önemli sonuç ise hikayenin sonunda en eski X-Men’lerden Jean Grey’in ölmesi. Bu hikayenin başında Xavier’in X-Men liderliğini Jean’e bırakmak istediğini öğreniyoruz ancak onun ölmesiyle beraber liderlik görevini Scott Summers AKA Cylops üstleniyor ve bundan sonra da zaten X-Men içerisinde ciddi bir değişim başlıyor. Bu da 3. önemli sonuçtu.

İyi Yönleri: Okuması çok eğlenceli. X-Men’in içerisinde bulunduğu durum oldukça karanlık olsa bile bütün hikaye boyunca aslında bir optimizm hakim. Özellikle Magneto ve X-Men’den arakladığı yeni öğrencileri ile arasında geçen diyaloglar çok keyifli, hatta öyle ki bazı yerlerde beni güldürdü.
Konu genellikle Magneto çevresinde şekilleniyor ve X-Adamlar biraz daha geride kalıyorlar. Sağlam kötüleri okumak zevkli olduğu için bu da ayrıca bir artı.

Kötü Yönleri: Şahsen hemen hiçbir kötü yönü olduğunu söyleyemeyeceğim. “budur” denilecek bir hikaye olmasa bile “şu tarafını” beğenmedim diyebileceğim bir şey de bulamadım.

Hikayenin Anlaşılabilirliği: Planet X süregelen New X-Men dergisinde devam eden bir macera ve daha önceki sayılardan beri varolagelen birkaç olay çözülüyor. Hikayenin başlangıcında X-Men’in içerisinde bulunduğu durum epey karışık. Bu karmaşanın da aslında Magneto’nun manipülasyonu sonucu yaratıldığını göz önüne alırsak eğer ve “ben illa tüm olayı kavramak” isterim diyorsanız; Grant Morrison’un New X-Men’ini nerdeyse komple okumanız gerekecek. Böyle bir takıntınız yok ve Magneto ve Xavier’in dünya görüşlerinden  ve az biraz olsa da tarihlerinden haberiniz varsa eğer güzel bir okuma sizi bekliyor demektir.

Okumak Gerekli mi?: X-Men fanııysanız “evet!” okumak gerekiyor. Bu hikaye House of M ve  Messiah serileriyle beraber modern X-Men’in şekillenmesinde büyük rol oynuyor. X-Men fanı değilseniz de okumanızı tavsiye ederim çünkü iyi bir çizgi roman. Ancak bunun dışında Marvel evreninin sürekliliğinden öte Mutantlar arası bir hesaplaşma anlatılıyor.

Çarpıcı Anı: Valla ister beğenin ister beğenmeyin benim için en çarpıcı an şu oldu (hehe):